Konu: Türkiye'deki Antik Kentler -Belkıs Antik Kenti- (Okunma sayısı 68 defa)

bestem · « : 21 Temmuz 2011, 01:46:02 »

Türkiye'deki Antik Kentler - Zeugma (Belkıs Antik Kenti)
Zeugma (Belkıs Antik Kenti)
Zeugma, M.Ö. 300 civarında Büyük İskender'in generallerinden Selevkos Nikador tarafından kurulmuş bir antik şehirdir.
Bugün, Gaziantep ilinin Nizip ilçesi Belkıs köyü eteklerindedir. İlk olarak kurucusu adına Fıratlı Selevkos anlamına gelen "Selevkaya Euphrates" olarak anılan şehir Roma İmparatorluğu tarafından ele geçtikten sonra köprü anlamına gelen "Zeugma" ismiyle anılmaya başlandı. Antioch (Antakya) Çin arasında Fırat yoluyla oluşan geçitte liman olarak büyük bir ticari değer kazandı.
Yapılan kazı çalışmalarında A, B ve C olarak üç bölümde incelenen şehrin villaları ve çarşılarının bulunduğu A ve B bölümleri bugün Birecik Hidroelektrik Baraj gölü altında bulunmaktadır. Henüz kazı yapılmamış C bölümünde ileride bir açık hava müzesi oluşturulması planlanmaktadır. Antik şehir, Roma döneminden kalan mozaikleri ile dünyaca ünlüdür.
Zeugma kazılarından çıkarılan mozaikler Gaziantep Müzesi'nde sergilenmektedir.

TOBB Merkez Bina'da bulunan Zeugma Tablosu (2006)

Belkıs/Zeugma Antik Kenti, Gaziantep ili, Nizip İlçesi, Belkıs Köyü sınırları içerisinde Fırat Nehri'nin kıyısında yer alır. Yaklaşık 20 bin dönümlük bir arazi üzerine kurulmuş olan Belkıs/Zeugma Antik Kenti; Fırat'ın geçilebilir en sığ yerinde olması, askeri ve ticari bakımdan çok stratejik bir bölge olması nedeniyle tarihin her döneminde önemini korumuştur.80 bin nüfusu ile döneminin en büyük kentlerinden biri olan Belkıs/Zeugma, tarihin değişik dönemlerinde değişik isimlerle anılmıştır.
Büyük İskender’in generallerinden ve daha sonra Suriye Kralı da olan Selevkos Nikator kendi adıyla, Fırat nehrinin adını birleştirerek M.Ö. 300 yılında burada Selevkos Euphrates (Fırat’ın Silifkesi) adında bir kent kurar. Daha sonraları M.Ö. 1.yy.’da kent Roma hakimiyetine girer. Bu hakimiyet değişikliğiyle birlikte kentin adı da değişerek köprü, geçit anlamına gelen ve bütün dünyada bilinen şekliyle “Zeugma” adını alır. Roma İmparatorluğu’nun 4. Skitia Lejyon Garnizonu’nun burada konuşlandırılması ve ticaret sebebiyle kısa zamanda 80 bin nüfusa ulaşan Zeugma’da Fırat manzaralı yamaçlara villalar inşa edilir. 80 bin kişilik nüfus Zeugma’yı dünyanın en büyük kentlerinden biri haline getirir. Örneklemek gerekirse Zeugma, komşusu sayılan Antakya (Antiokheia) ile Mısır’daki İskenderiye’den (Aleksandreia)'dan daha küçük, Atina (Athena) ile aynı büyüklükteydi. Pompei ve şimdi dev bir metropol olan Londra (Londinu)'dan ise birkaç kat büyüklükteydi.
Ünlü coğrafyacı Strabon da Zeugma’dan bahsetmektedir. Hellenistik dönemde Selevkos Nikator zamanında Zeugma’da önemli imar faaliyetleri yapıldığı bilinmektedir. Kentteki Akropolün üzerine kader tanrıçası Thyke’nin bir tapınağı yapılmıştır. Bu tapınak halen toprak altındadır. Zeugma Antik Kenti kendi şehir sikkesi de basmış Roma Kentlerinden biridir. Sikkeler üzerine bir tarafına Thyke tapınağı, diğer tarafına da güçlülüğü simgeleyen Roma Kartalı motifi basılmıştır.

Zeugma kazılarından çıkan mozaiklerden Acheloos

Zeugma'nın Kronolojik Tarihçesi
M.Ö. 300 Büyük İskender’in Generallerinden I. Selevkos Nikator Belkıs/Zeugma’nın ilk yerleşimi olan Selevkeya Euphrates kentini kurar
M.Ö. 1. yy. Kentin Selevkeya Euphrates adı korunarak Kommagene Krallığı'’ın 4 büyük kentinden biri olur.
M.S. 1. yy. M.S. 1. yy.’ın ilk çeyreğinde Roma İmparatorluğu’nun topraklarına katılır ve ismi de “köprü “, “geçit” anlamına gelen “Zeugma” olarak değiştirilir.
M.S. 252 Sasani Kralı I. Şapur Belkıs/Zeugma’yı ele geçirerek yakıp yıkar
M.S. 4. yy. Belkıs/Zeugma geç Roma hakimiyetine girer.
M.S. 5-6. yy. Belkıs/Zeugma Erken Roma hakimiyetine girer.
M.S. 7. yy. İslam Akınları sonucu Belkıs/Zeugma terk edilir.
M.S. 10-12. yy. Küçük bir İslami yerleşimi oluşur.
M.S. 16. yy. Bugünkü adıyla Belkıs Köyü kurulur.

Zeugma Antik Kenti'nde bu yılki kazı çalışmalarına başlandı.
Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Zeugma Kazı Başkanı Doç. Dr. Kutalmış Görkay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, antik kentte kazı çalışmalarının eylül ayına kadar sürdürüleceğini söyledi.
Bu yılki çalışmaları 2007 yılında bulunan Muzalar Evi'nde yoğunlaştıracaklarını ifade eden Görkay, ayrıca Zeugma Belkıs Tepe Kutsal Alanı ve Tapınağı'nda bulunan Dionysos ve Danae Evleri restorasyon çalışmalarının yapılacağını bildirdi.
Kazı çalışmalarında 60 kişilik ekibin yer aldığını belirten Görkay, arkeolog ve restoratörlerin çeşitli üniversitelerin öğretim üyeleri olduğunu, bunun yanı sıra ABD, Almanya ve İngiltere'den yabancı araştırmacıların çalışmalara katılacağını ifade etti.
Geçen yıl Muzalar Evi ile Zeugma Belkıs Tepe Kutsal Alanı ve Tapınağı'nda yaptıkları çalışmalarda çok önemli bulgular ve sonuçların ortaya çıkarıldığını kaydeden Görkay, 4-4.5 metre boyunda olduğu tahmin edilen heykelin bu çalışmalar sırasında bulunduğunu, heykelin mitolojik tanrılara ait olduğunu tahmin ettiklerini bildirdi.
Doç. Dr. Görkay, antik kentte kazı çalışmalarının yanı sıra restorasyon ve konservasyon çalışmalarının sürdürüleceğini belirtti.
Bakanlar Kurulu kararıyla Zeugma Antik Kenti'nde başlatılan çalışmalarda korumaya da büyük önem verdiklerine dikkati çeken Görkay, şöyle konuştu:
''Zeugma'yı bölge ve ülke turizmine önemli katkıda bulunan bir turizm merkezi haline getirmeyi amaçlıyoruz. Ancak her zaman belirttiğimiz gibi önceliğimiz Zeugma'nın en iyi biçimde korunmasını sağlamaktır. Gün ışığına çıkan villaların korunması amacıyla üzerlerinin çatıyla örtülmesi için yürüttüğümüz çalışmayı sürdürüyoruz. Önceki yıllardaki kazılarda ulaştığımız bazı kamu yapılarını bütünüyle ortaya çıkarmak için de kazı yapacağız.
Kazılarda gün ışığına çıkan eserlerin konservasyonu ve restorasyonuyla ilgili çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Zeugma'nın yerleşim alanında jeofizik ve yüzey araştırmaları da yapacağız. Antik kentin bir bütün olarak gün ışığına çıkarılması, koruma kaygısı ön planda olarak arkeopark haline getirilmesi uzun yıllar alacaktır.''
Zeugma Antik Kenti, MÖ 300'de Büyük İskender tarafından ''Selevkia Euphrates'' adıyla kuruldu. Romalı Komutan Pompeius MÖ 64'te kendine yaptığı yardımlar karşılığında kenti 1. Antiachos'a verdi.
Kommagene Krallığı'nın 4 büyük şehrinden biri olan kent, MÖ 31'den itibaren tamamıyla Roma İmparatorluğuna bağlandı ve ''köprü'', ''geçit'' anlamına gelen ''Zeugma'' adını aldı.
Roma döneminde büyük bir zenginlik ve ihtişam yaşayan Zeugma, MS 256'da Sasani Kralı 1. Şapur tarafından ele geçirilerek yakıldı ve yıkıldı.
Zeugma'da ilk kazı, kaçak kazı ihbarı üzerine Gaziantep Arkeoloji Müzesi Müdürlüğünce 1987'de yapıldı. Kazıda oda biçimli aile kaya mezarı, mezarın sahiplerine ait heykeller bulundu.
Antik kentte ikinci kazı 1992'de yine kaçak kazı ihbarı üzerine Gaziantep Arkeoloji Müzesi Müdürü Rıfat Ergeç tarafından yaptırıldı. Bu kazıda taban mozaiği ve ilk villa gün ışığına çıkarıldı.
Antik kentin önemli bir bölümünün GAP kapsamında inşa edilen Birecik Barajı'nın göl suları altında kalacak olması nedeniyle 1993'ten itibaren yerli ve yabancı bilim adamlarından oluşan çok sayıda ekip Zeugma Antik Kenti'nde kurtarma kazıları yürüttü.
Kurtarma kazılarında gün ışığına çıkarılan eserlerin en önemlileri olan mozaikler, Mars heykeli, duvar resimleri ve kil mühür baskı koleksiyonu, Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor.

WwW.ForuMKahvesi.CoM PayLaşımın En Kaliteli Adresine HoşgeLdiniz....

Haberler:

Gönderen Konu: Türkiye'deki Antik Kentler -Belkıs Antik Kenti- (Okunma sayısı 68 defa)

bestem

Türkiye'deki Antik Kentler -Belkıs Antik Kenti-