Toplardamarlara ait nedenler;
Varisler,
Venöz yetmezlik,
Tromboflebit
Derin ven trombozu
Atardamar sistemine ait nedenler;
Atheroskleroz
Tromboemboli,
Buerger hastalığı,
Diabetik anjiopati,
Raynoud hastalığı
Kronik Venöz Yetmezlik ve Varisler
Toplardamarlar,atardamarlar tarafından dokulara ulaştırılan kanın ,oksijenlenmek üzere kalbe tekrar taşınmasını sağlarlar. Kronik Venöz Yetmezlik, bacak venlerinizin ( toplardamarlarınız ) kanı kalbe doğru yeterice taşıyamamasıdır. Bacakta deriye yakın gözle görebildiğimiz yüzeysel venler dışında kaslar arasında yerleşen derin venler ve bu iki veni birbirine bağlayan perforan venler vardır.
Bacak kaslarınız derin venleri sıkıştırarak kanı yerçekimine karşı kanın kalbe dönmesini sağlar. Venlerdeki tek yönde çalışan kapaklar sayesinde bacaktaki kan aşağıya doğru gitmez. Bu sisteme venöz pompa denir.
Yürüyerek veya bacak kaslarını kasarak venöz pompayı çalıştırabilirsiniz. Ancak uzun süre oturduğunuzda veya ayakta kaldığınızda, pompa çalışmayacağı için bacakta venöz kan birikir. Zamanla, biriken kanın basıncına bağlı olarak yatkın kişilerde, damar duvarları zayıflar ve ven kapakçıkları zarar görür ve kronik venöz yetmezlik gelişir.
Kronik Venöz (Toplardamar) Yetmezliğinin Belirtileri:
Kronik venöz yetmezlik oluştuysa, bacaklarda ağırlaşma yorgunluk huzursuzluk hissedilebilir ayak bilekleri şişebilir ve baldırlarda sertlik hissedilebilir. Nedeni genişleyen damarlar içerisinde göllenen kanın yaratığı gerginlik ve kan serumunun doku aralıklarına sızarak ödem oluşturmasıdır. Biriken kanın basıncına bağlı bacakta şişlik olabilir. Yürüme esnasında veya durduktan sonra ağrı hissedilebilir. Varisler görülebilir. Varisler dışarıdan görebildiğimiz şişmiş ve şekil bozukluğuna uğramış yüzeyel venlerdir. Genellikle mavi kabarık ve kıvrıntılı olarak görülür. Varis ağrısı, bacaklarda ağırlık rahatsızlık hissi şeklindedir.Bazen kramplar ,yanma ve kaşıntı bu tabloya eşlik eder.
Kronik Venöz (Toplardamar) Yetmezliğinin Nedenleri:
*
Sigara içme,
*
Uzun süre ayakta kalma ya da oturma,
*
Ailede varis hikayesi,
*
Gebelik,
*
Egzersiz yapmama,
*
Aşırı kilo, kronik venöz yetmezlik için risk faktörlerdir.
50 yaşından büyük kadınlarda kronik venöz yetmezlik daha sık görülürse de her yaş ve cinsiyette bu hastalığa rastlanabilir. Uzun dönem bacak venlerindeki kan basıncı normalden yüksek kalırsa kronik venöz yetmezlik gelişir. Varislerin kesin oluşum nedeni bilinmemektedir. Ancak kalıtsal yatkınlık, uzun süre sabit poziyonda (ayakta yada oturarak) çalışmak, aşırı kilo alınması, östrojen içereren ilaçların uzun süre kullanımının varis oluşumunu kolaylaştırdığı gözlenmiştir.
Derin Ven Trombozu (DVT) ve Tromboflebit gibi hastalıklarda venler içindeki tıkanıklıklar venöz damarlardaki basıncı yükseltir ve bu kronik venöz yetmezliğe neden olur.
Derin Ven Trombozu
Derin ven trombozu bacağın iç kısmında bulunan ana toplardamarların, kan geçişine izin vermeyecek biçimde pıhtı ile tıkanmasıdır. Kan akımının engellenmesi ile bacakta şiddetli ağrı, şişlik, gerginlik ortaya çıkar. Derin ven trombozu genellikle uzun yatak istirahatleri sonrası görülür.
Bunun dışında Derin ven trombozuna yol açan nedenler şöyle sıralanabilir.
*
Damar duvarının herhangi bir nenenle hasarlanması
*
Kanın pıhtılaşmasını sağlayan trombositlerin damar duvarına yapışarak pıhtı oluşturmaları.
*
Gebeliğe bağlı hormonal değişiklikler, östrojen içeren doğum kontrol hapları yada ilaçlar.
*
Kanser ve kanser tedavisi, damar içine takılan cihazlar,
*
Kan akımının önünde mekanik bir engel oluşması nedeniyle damar içerisinde pıhtı oluşması
o
Uzun yolculuklarda uzun süre aynı pozisyonda hareketsiz kalınması,
o
Büyük ameliyatlar,
o
Bacak ve kalça kırığı gibi yaralanmalar sonrasında hareketsizlik ve doku ödemi nedeniyle derin ven trombozu oluşabilir.
*
Kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinlerde kalıtsal bozukluk.
Derin ven trombozu,bacak damarlarındaki pıhtının koparak dolaşımla akciğer atardamarına taşınabilmesi nedeniyle,hayati tehlike oluşturabilen bir tablodur. Tedavide kan pıhtılaşmasını engelleyici ilaçlar kullanılır. Cerrahi tedavi ,pek tercih edilmeyen son seçenektir.
Venöz kan basıncı artar, damar basınca bağlı genişlediği için kapakçıkların çalışmasını bozar (incompetent). Oluşan bu pıhtı bulunduğu yerden kopup başka organ damarlarını tıkayabilir. En sık akciğer atardamarı tıkayarak akciğer enfarktüsü oluşturabilir. Bu nedenle Derin ven trombozu acil müdahale edilmesi gereken bir durumdur.
*
Yürümekle ortaya çıkan veya, aniden gelişen şiddetli ağrı,
*
Diğer bacağa göre çap, ısı ve renk farkı,
*
Ayaklarda iyileşmeyen yaralar damar tıkanıklığı belirtisi olabilir.
Akut Derin ven trombozu tedavisi için sıklıkla pıhtı çözücü ilaçlar ve bacaklara basınç uygulayan çoraplar kullanılır.